کد خبر: ۱۸۲۹
تاریخ انتشار: ۲۳ بهمن ۱۳۸۹ - ۱۰:۲۶- 12 February 2011
اصل سی ام :

دولت موظف است وسائل آموزش وپرورش رایگان را برای همه ملت تا پایان دوره متوسطه فراهم سازدو وسائل تحصیلات عالی را تا سرحد خودکفائی کشور به طور رایگان گسترش دهد.


تفسیر 1

تفسیر 2




تفسیر اول

شماره 10303/ م‌ ن تاریخ 29/10/1362

شورای‌ محترم‌ نگهبان‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌

بدین‌ وسیله‌ به‌ استحضار می‌رساند دانشگاهها و مؤسسات‌ آموزش‌ عالی‌ کشور قبل‌ از اجرای‌ مقررات‌ مربوط‌ به‌ آموزش‌ رایگان‌ بر اساس‌ مصوبات‌ وزرات‌ علوم‌ و آموزش‌ عالی(سابق‌) سالیانه‌ مبلغی‌ در حدود (500 , 8) ریال‌ الی‌ (000 , 12) ریال‌ برای‌ دانشگاههای‌ دولتی‌ و رقمی‌ در حدود (000 , 41) ریال‌ برای‌ مؤسسات‌ آموزش‌ عالی‌ غیر دولتی‌ به‌ عنوان‌ شهریه‌ متناسب‌ با رشته‌ و دوره‌ تحصیلی‌ از دانشجویان‌ خود دریافت‌ می‌نمودند.

در مرداد ماه‌ سال‌ 1353 با تصویب‌ قانون‌ «تأمین‌ وسایل‌ و امکانات‌ تحصیل‌ اطفال‌ و جوانان‌ ایرانی‌» تحصیلات‌ در دانشگاهها و مؤسسات‌ آموزش‌ عالی‌ کشور مجانی‌ اعلام‌ گردید و به‌موجب‌ ماده‌(7) همین‌ قانون‌ بهره‌مندان‌ از آموزش‌ رایگان‌ مکلف‌ شدند معادل‌ دو برابر مدتی‌ که‌ از تحصیلات‌ رایگان‌ استفاده‌ نموده‌اند، در صورت‌ نیاز دولت‌ در رشته‌ متناسب‌ با تحصیلات‌ خود در دستگاههای‌ دولتی‌ و یا به‌ معرفی‌ دولت‌ در دستگاههای‌ خصوصی‌ در کشور خدمت‌ نمایند و در صورت‌ استنکاف‌ از انجام‌ تمام‌ و یا قسمتی‌ از خدمات‌ مذکور باید هزینة‌ تحصیلات‌ رایگان‌ را به‌ تناسب‌ مدتی‌ که‌ خدمت‌ نکرده‌اند، به‌ دولت‌ بپردازند. بعد از پیروزی‌ انقلاب‌ اسلامی‌ ایران‌ لایحه‌ قانونی‌ مذکور در شورای‌ انقلاب جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ درتاریخ‌ 26/7/1358 بررسی‌ و ماده‌ (7) قانون‌ مذکور اصلاح‌ و مدت‌ تعهد فارغ‌التحصیلان‌ بهره‌مند از آموزش‌ رایگان‌ به‌ میزان‌ مدت‌ بهره‌مندی‌ از آموزش‌ رایگان‌ به‌ ازای‌ هر سال‌ بهره‌مندی‌ یک‌ سال‌ اصلاح‌ گردید که‌ تاکنون‌ نیز ملاک‌ عمل‌ بوده‌ است‌ و در حال‌ حاضر نیز به‌ همین‌ نحو عمل‌ می‌گردد.

در جهت‌ اجرای‌ این‌ قانون‌ و به‌موجب‌ مواد (4) و (10) همین‌ قانون‌ دانشگاهها در هر نیمسال‌ تحصیلی‌ فهرست‌ اسامی‌ و مشخصات‌ تحصیلی‌ و سجلّی‌ فارغ‌التحصیلان‌ بهره‌مند از آموزش‌ رایگان‌ را به‌ تفکیک‌ رشته‌ تحصیلی‌ و با قید مدت‌ تعهد آنان‌ به‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالی‌ ارسال‌ می‌دارند تا از طریق‌ سازمان‌ امور اداری‌ و استخدامی‌ کشور نسبت‌ به‌ کاریابی‌ آنان‌ اقدام‌ گردد و در همین‌ مورد صراحتاً اعلام‌ گردیده‌ است‌ چنانچه‌ فارغ‌التحصیلان‌ مشمول‌ ماده‌ (7) تمام‌ و یا قسمتی‌ از خدمت‌ مذکور در ماده‌ (7) این‌ قانون‌ را انجام‌ نداده‌ باشند، باید هزینه‌ تحصیلات‌ خود اعم‌ از شهریه‌ و کمکهای‌ دریافتی‌ را به‌طور کامل‌ یا به‌ تناسب‌ عدم‌ انجام‌ خدمت‌ مقرر نقداً از طریق‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و آموزش‌ عالی‌ به‌ خزانه‌ دولت‌ پرداخت‌ نمایند.

لذا بر همین‌ اساس‌ در سال‌ 1354 کمیته‌ای‌ به‌ منظور بررسی‌ و تعیین‌ هزینه‌ تحصیلی‌ سرانه‌ دانشجویان‌ در گروهها و رشته‌های‌ مختلف‌ تحصیلی‌ تشکیل‌ و هزینه‌ شهریه‌ سالانه‌ دوره‌های‌ مختلف‌ تحصیلی‌ را مشخص‌ و به‌ عنوان‌ ملاک‌ میزان‌ شهریه‌ طی‌ بخشنامه‌های‌ شماره‌ 266/106 مورخ‌ 8/4/1354 و شماره‌ 651/106 مورخ‌ 19/3/1355 به‌ دانشگاهها و مؤسسات‌ آموزش‌ عالی‌ اعلام‌ گردید در صورتی‌ که‌ دانشجویان‌ مایل‌ به‌ استفاده‌ از مزایای‌ آموزش‌ رایگان‌ نباشند ویا قبل‌ از انجام‌ خدمت‌ مقرر تعهد خدمتی‌ خود را لغو نمایند،نسبت‌ به‌ پرداخت‌ هزینه‌ شهریه‌ خود اقدام‌ نمایندو در همین‌ رابطه‌ از دانشجویان‌ و فارغ‌التحصیلان‌ بهره‌مند از آموزش‌ رایگان‌ که‌ قبل‌ از انجام‌ تعهد مذکور قصد بازپرداخت‌ هزینه‌ شهریه‌ به‌ منظور لغو تعهد و دریافت‌ مدرک‌ تحصیلی‌ خود را داشته‌اند، در خلال‌ سالهای‌ 1356 الی‌ 1361 مبلغ‌ (991 , 072 , 73 ) ریال‌ اخذ گردید و به‌ حساب‌ خزانه‌ داری‌ کل‌ واریز شده‌ است.

اکنون‌ که‌ بر اساس‌ اصل‌ سی‌ ام‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ که‌ اشعار می‌دارد:

«دولت‌ موظف‌ است‌ وسایل‌ آموزش‌ و پرورش‌ رایگان‌ را برای‌ همه‌ ملت‌ تا پایان‌ دوره‌ متوسطه‌ فراهم‌ سازد و وسایل‌ تحصیلات‌ عالی‌ را تا سر حد خودکفائی‌ کشور به‌طور رایگان‌ گسترش‌ دهد.»

خواهشمند است‌ پاسخ‌ سئوالات‌ ذیل‌ را با توجه‌ به‌ تفسیر اصل‌ سی‌ام‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ اعلام‌ فرمایند تا جهت‌ اجراء به‌ واحدهای‌ ذی‌ربط‌ ابلاغ‌ گردد:

1_ آیا لایحه‌ قانونی‌ تأمین‌ وسایل‌ و امکانات‌ تحصیل‌ اطفال‌ و نوجوانان‌ ایرانی‌ مصوب‌ سال‌ 1358 شورای‌ انقلاب‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ که‌ مؤخر به‌ تصویب‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ می‌باشد، کماکان‌ به‌ قوت‌ خود باقی‌ است‌ و از اختیار قانونی‌ جهت‌ اجراء برخوردار می‌باشد. بدیهی‌ است‌ با اعلام‌ پاسخ‌ به‌ سئوال‌ فوق نحوه‌ برخورد با افرادی‌ که‌ حاضر به‌ سپردن‌ تعهد خدمت‌ پس‌ از فراغت‌ از تحصیل‌ در قبال‌ مدت‌ استفاده‌ از آموزش‌ رایگان‌ نیستند، مشخص‌ خواهد شد.

2_ آیا مجوزی‌ جهت‌ اخذ وجه‌ازافرادی‌که‌دارای‌تمکن‌مالی‌جهت‌پرداخت‌مبلغی‌به‌ عنوان‌ شهریه‌ و یا کمک‌ به‌ دانشگاه‌ می‌باشند، وجود دارد؟ آیا تصویب‌ چنین‌ مقرراتی‌ خلاف‌ قانون‌ اساسی‌ تلقی‌ خواهد شد؟

3_ مسکوت‌ بودن‌ موضوع‌ شهریه‌ دانشجویان‌ اتباع‌ خارج‌ که‌ در دانشگاههای‌ داخل‌ کشور تحصیل‌ می‌نمایند، در قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ با توجه‌ به‌ این‌ نکته‌ که‌ امکان‌ اخذ تعهد خدمت‌ پس‌ از فراغت‌ از تحصیل‌ از نامبردگان‌ موجود نیست‌ و همچنین‌ به‌ علت‌ ضعف‌ مالی‌ بسیار شدید گروهی‌ از این‌ دانشجویان‌ آیا:

الف‌ _ اخذ شهریه‌ از دانشجویان‌ اتباع‌ خارج‌ کدامیک‌ از وجوه‌: الزامی‌، مجاز، و یا ممنوع‌ را دارا می‌باشند؟

ب‌ _ در صورت‌ الزامی‌ بودن‌ اخذ شهریه‌ از دانشجویان‌ اتباع‌ خارج‌ در خصوص‌ آن‌ عده‌ از آنان‌ که‌ از بضاعت‌ مالی‌ لازم‌ برخوردار نیستند، به‌ چه‌ نحو می‌توان‌ عمل‌ نمود؟

4_ در مورد معاودین‌ عراقی‌ که‌ بر اساس‌ مصوبه‌ هیأت‌ دولت‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ در دانشگاههای‌ داخل‌ کشور مشغول‌ تحصیل‌ می‌گردند، با توجه‌ به‌ بازگشت‌ نامبردگان‌ به‌ کشور عراق پس‌ از پیروزی‌ هر چه‌ سریعتر رزمندگان‌ اسلام‌ و نیز با توجه‌ به‌ وضعیت‌ اخراج‌ نامبردگان‌ از عراق به‌ چه‌ نحو می‌توان‌ اقدام‌ نمود؟

میرحسین‌ موسوی‌ _ نخست‌وزیر دولت‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران



آقای‌ پرورش‌ وزیر وقت‌ آموزش‌ و پرورش‌ نیز در همین‌ رابطه‌ نامه‌ای‌ به‌ شورای‌ نگهبان‌ ارسال‌ داشته‌اند که‌ به‌ این‌ شرح‌ می‌باشد:

شماره‌ 10907 تاریخ 3/9/1362

دفتر شورای‌ محترم‌ نگهبان‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران

محترماً به‌ استحضار می‌رساند، نظر به‌ اینکه‌ در اجرای‌ طرح‌ اصل‌ سی‌ام‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌ و بخصوص‌ در تعیین‌ مصادیق‌ (وسایل‌ آموزش‌ و پرورش‌ رایگان‌ و شمول‌ یا عدم‌ شمول‌ رایگان‌ بودن‌ کارنامه‌ و گواهی‌ نامه‌ تحصیلی‌ مقاطع‌ تحصیلی‌ (ابتدائی‌_ راهنمائی‌ تحصیلی‌ _ متوسطه‌ _ هنرستانها و مراکز تربیت‌ معلم‌) نظرات‌ متفاوتی‌ در وزارت‌ آموزش‌ و پرورش‌ و سایر سازمانها به‌وجود آمده‌ است‌. لذا تقاضا می‌شود، موضوع‌ به‌ شورای‌ محترم‌ نگهبان‌ قانون‌ اساسی‌ تسلیم‌ و عنداللّزوم‌ با تعیین‌ وقت‌ نمایندگان‌ این‌ وزارتخانه‌ را برای‌ اداء توضیح‌ دعوت‌ فرمایند تا اشکال‌ موجود رفع‌ گردد.

لزوماً مختصری‌ از توضیح‌ و توجیهات‌ مربوط‌ به‌ مطلب‌ را ذیلاً به‌ عرض‌ می‌رساند:

وسایل‌ آموزش‌ و پرورش‌ با توجه‌ به‌ گستردگی‌ و تنوع‌ دروس‌ و رشته‌های‌ موجود می‌تواند به‌ کلیه‌ ابزار و آلات‌ و تجهیزاتی‌ که‌ برای‌ آموزش‌ و پرورش‌ آن‌ دروس‌ بکار گرفته‌ می‌شود، اطلاق گردد. در این‌ صورت‌ کتابهای‌ درسی‌ و نوشت ‌افزار و وسایل‌ نقاشی‌ و رسم‌ و ابزار لازم‌ برای‌ تهیه‌ نمونه‌ و مدل‌ در رشته‌های‌ فنی‌ نیز شمول‌ تعریف‌ خواهد بود و لباس‌ ورزش‌ و کفش‌ و توپ‌ و... نیز که‌ از وسایل‌ اولیه‌ پرورش‌ می‌باشد، در نظر بالا باید به‌طور رایگان‌ در اختیار دانش‌آموزان‌ قرار گیرد.

البته‌ در رشته‌های‌ فنی‌ و آموزش‌ فنون‌ مختلف‌ ابزار اولیه‌ که‌ برای‌ ارائه‌ آموزش‌ کلی‌ ضرورت‌ دارد، از طرف‌ هنرستان‌ تهیه‌ و در اختیار هنرآموزان‌ و دانش‌آموزان‌ قرار می‌گیرد، لکن‌ برای‌ کسب‌ مهارت‌ بیشتر و انجام‌ تمرینهای‌ مکرر و ذوق آزمائی‌های‌ افزون‌ بر آنچه‌ در برنامه‌های‌ مصوب‌ آموزش‌ و پرورش‌ قرار دارد، دانش‌آموز خود وسایل‌ و ابزار لازم‌ را تهیه‌ می‌نماید.

کارنامه‌ و گواهی‌ نامه‌های‌ مؤیّد تحصیلات‌ نیز با ترتیب‌ و کیفیتی‌ که‌ مرسوم‌ است‌، نباید از بودجه‌ دولت‌ تهیه‌ شود.

تقاضا می‌شود با عنایت‌ به‌ اصل‌ سی‌ ام‌ قانون اساسی‌ دایره‌ شمول‌ عبارت‌ وسایل‌ آموزش‌ و پرورش‌ رایگان‌ را تفسیر و ابلاغ‌ فرمایند.

سید اکبر پرورش _ وزیر آموزش‌ و پرورش‌



شماره 1543 تاریخ 17/5/1363

جناب‌ آقای‌ میرحسین‌ موسوی

نخست‌وزیر محترم‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران

عطف‌ به‌ نامه‌ شماره‌ 10303/م‌ ن‌ مورخ‌ 29/10/1362، موضوع‌ سئوالات‌ در جلسه‌ شورای‌ نگهبان‌ مطرح‌ و مورد بحث‌ و بررسی‌ قرار گرفت‌ و نظر اکثریت‌ اعضاء به‌ شرح‌ ذیل‌ اعلام‌ می‌گردد:

«اصل‌ سی ام قانون‌ اساسی‌ و بعض‌ اصول‌ مشابه‌ آن‌ مسیر سیاست‌ کلی‌ نظام‌ را تعیین‌ می‌نماید و مقصود این‌ است‌ که‌ دولت‌ امکاناتی‌ را که‌ در اختیار دارد، در کل‌ رشته‌هایی‌ که‌ در قانون‌ اساسی‌ پیشنهاد شده‌، به‌طور متعادل‌ طبق‌ قانون‌ توزیع‌ نماید، بنابراین‌ آموزش‌ رایگان‌ در حد امکان‌ کلاً یابعضاً باید فراهم‌ شود. و با عدم‌ امکانات‌ کلی‌ دولت‌ با رعایت‌ اولویتها مثل‌ ترجیح‌ مستضعفان‌ و مستعدان‌ بر دیگران‌ اقدام‌ می‌نماید. لازم‌ به‌ تذکر است‌ که‌ مستفاد از اصل‌ سی ام قانون‌ اساسی‌ دولتی‌ بودن‌ آموزش‌ و ممنوعیت‌ تأسیس‌ مدارس‌ و دانشگاههای‌ ملی‌ به‌ موجب‌ قوانین‌ عادی‌ نمی‌باشد. علیهذا مادام‌ که‌ دولت‌ از امکانات‌ فراهم‌ کردن‌ وسایل‌ آموزش‌ رایگان‌ برخوردار نیست‌، عمل‌ به‌ مصوبه‌ شورای‌ انقلاب‌ مغایر با قانون‌ اساسی‌ نمی‌باشد.»

دبیر شورای‌ نگهبان _ لطف‌الله صافی


رونوشت‌:

جناب‌ آقای‌ پرورش‌ وزیر محترم‌ آموزش‌ و پرورش‌ عطف‌ به‌ نامه‌ شماره 10907 مورخ ‌3/9/1362


تفسیر دوم

شماره5750/ د ش تاریخ 1/12/1364

شورای‌ محترم‌ نگهبان


محترماً به‌ استحضار می‌رساند، شورای‌ عالی‌ انقلاب‌ فرهنگی‌ در طی‌ مذاکرات‌ جلسات‌ اخیر در مورد دریافت‌ شهریه‌ از دانشجویانی‌ که‌ استطاعت‌ پرداخت‌ دارند علی‌الاصول‌ نظر مساعد داشته‌ است‌ ولی نظر به‌ اینکه‌ موضوع‌ در رابطه‌ با اصل‌ سی‌ام‌ قانون‌ اساسی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ می‌باشد لذا در جلسه‌ مورخ‌ 29/11/1364 شورای‌ عالی‌ مقرر گردیده‌ است‌ که‌ قبل‌ از اخذ تصمیم‌ در این‌ مورد نظر آن‌ شورای‌ محترم‌ استفسار گردد. متمنی‌ است‌ پاسخ‌ لازم‌ عنایت‌ فرمایند.

با آرزوی‌ توفیقات‌ الهی

دبیر شورای‌ عالی‌ انقلاب‌ فرهنگی _ دکتر سیدمحمدرضا هاشمی‌ گلپایگانی



شماره ‌5578 تاریخ 16/2/1365

شورای‌ عالی‌ انقلاب‌ فرهنگی

عطف‌ به‌ نامه‌ شماره‌ 5750 / د ش مورخ‌ 1/12/1364:

موضوع‌ در جلسه‌ شورای‌ نگهبان‌ مورد بحث‌ و بررسی‌ قرار گرفت‌ و نظر شورا به‌ شرح‌ ذیل‌ اظهار می‌گردد:

«باتوجه‌ به‌ اینکه‌ از اصل‌ سی ام قانون‌ اساسی‌ دولتی‌ بودن‌ آموزش‌ و پرورش‌ و ممنوعیت‌ تأسیس‌ مدارس‌ و دانشگاههای‌ ملی‌ استفاده‌ نمی‌شود، چنانچه‌ تأسیس‌ مدارس‌ و آموزشگاههای‌ ملی‌ در کشور آزاد اعلام‌ شود اضطرار دولت‌ به‌ دریافت‌ شهریه‌ مرتفع‌ می‌گردد، و چنانچه‌ با تأسیس‌ مدارس‌ ملی‌ رفع‌ اضطرار نشود تفسیر قانون‌ اساسی‌ قابل‌ بررسی‌ خواهد بود.»

دبیر شورای‌ نگهبان _ لطف‌الله صافی
ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha:
آخرین اخبار

رفع مشکلات اقتصادی کشور نیازمند یک کار جهادی و انقلابی است

گزارش تصویری اولین جلسه شورای سیاستگذاری همایش چهل سال قانون اساسی

اولین جلسه شورای سیاستگذاری همایش چهل سال قانون اساسی برگزار شد

آیا شورای نگهبان مخالف «حذف سود مرکب» از تسهیلات بانکی است؟

رفع توقیف نفت‌کش گریس۱ نشان داد که ایران تحریم شدنی نیست

درخواست دکتر کدخدایی از مراجع بین‌المللی حقوق بشری برای رسیدگی به وضعیت شیخ زکزاکی

مقاومت فعال ایران منجر به عقب نشینی مفتضحانه انگلیس شد

مراسم گرامیداشت برادر معاون اجرایی شورای نگهبان برگزار شد

گزارش تصویری جلسه شورای نگهبان ۲۳ مرداد ۱۳۹۸

آیت‌الله جنتی خواستار پایان یافتن فشار‌های وارده به شیخ زکزاکی و مداوای کامل او شد

پربازدید ها

برای شنیدن راهکارهای مفید گوش شنوا داریم اما توجهی به باج‌خواهی و لابی نمی‌کنیم/ شورای نگهبان برای کسی فرش قرمز پهن نمی‌کند

نظر شورای نگهبان درباره طرح ساماندهی صنعت خودرو

نظر شورای نگهبان درباره ۲۰ مصوبه و اساسنامه/از طرح تشدید مجازات اسیدپاشی تا طرح ساماندهی صنعت خودرو

پیشنهاد دکتر کدخدایی برای تشکیل یک نهاد ملی به‌منظور نظارت بر انتخابات شورا‌ها

شورای نگهبان در اعمال وظیفه قانونی خود به صف‌بندی‌های سیاسی وارد نمی‌شود/ سه ملاک شورا در فرایند نظارت بر انتخابات

گزارش تفصیلی شورای نگهبان پیرامون دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری

مشکلی با الکترونیکی شدن انتخابات نداریم/قانون ملاک بررسی صلاحیت‌ها

دستور جلسه ۹ مرداد ماه ۱۳۹۸ شورای نگهبان

برنامه نگاه یک با حضور دکتر کدخدایی

نظر شورای نگهبان درباره آخرین مصوبات مجلس و دولت + جزئیات