کد خبر: ۷۹۹۰
تاریخ انتشار: ۱۵ مرداد ۱۴۰۰ - ۱۸:۱۱- 06 August 2021
بررسی مفهوم فقهی و حقوقی «تنفیذ»
از مفهوم امضاء در اصطلاح فقهی و حقوقی تحت عنوان تنفیذ یاد می‌شود. اگرچه این تعبیر در قانون اساسی ذکرنشده، امّا در ماده‌ی یک قانون انتخابات ریاست‌جمهوری مقررشده که دوره‌ی ریاست‌جمهوری ایران چهار سال است و از تاریخ تنفیذ اعتبارنامه به دست مقام رهبری آغاز می‌شود.

امضاء و تنفیذ، تفاوت یا ترادف؟

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شورای نگهبان، رهبر انقلاب اسلامی در تاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۲ طی مراسمی حکم سیزدهمین دوره ریاست جمهوری اسلامی ایران را به حجّت‌‌الاسلام آقای سیّدابراهیم رئیسی تنفیذ کردند در بخشی از این حکم آمده است: «اکنون با تشکّر از مردم عزیز و با پیروی از گزینش آنان، رأ‌ی به عالِم فرزانه و خستگی‌ناپذیر و کارآزموده و مردمی، جناب حجّت‌‌الاسلام آقای سیّدابراهیم رئیسی را تنفیذ و ایشان را به ریاست جمهوری اسلامی ایران منصوب میکنم، و از خداوند متعال توفیق و سربلندی ایشان و همکارانشان را مسئلت مینمایم و یادآوری میکنم که رأی ملّت و تنفیذ اینجانب تا هنگامی است که مشی همیشگی ایشان در پیمودن صراط مستقیم اسلام و انقلاب ادامه داشته باشد، که به فضل الهی چنین خواهد بود؛ ان‌شاءالله.» پایگاه اطلاع‌رسانی KHAMENEI.IR درباره مفهوم «تنفیذ» یادداشتی از آقای دکتر هادی طحان نظیف،‌ سخنگو و عضو حقوق‌دان شورای نگهبان منتشر می‌کند.

یکی از وظایف و اختیارات مقام رهبری بر اساس بند ۹ اصل ۱۱۰ قانون اساسی،‌ امضای حکم ریاست‌جمهوری پس از انتخاب مردم است. این صلاحیت در مراسمی با حضور مقامات عالی‌رتبه‌ی کشوری و لشکری تحت عنوان مراسم تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری از طرف ولی‌فقیه برگزار می‌شود.

از مفهوم امضاء در اصطلاح فقهی و حقوقی تحت عنوان تنفیذ یاد می‌شود. اگرچه این تعبیر در قانون اساسی ذکرنشده، امّا در ماده‌ی یک قانون انتخابات ریاست‌جمهوری اسلامی ایران مصوب (۱۳۶۴/۴/۵) مقررشده که دوره‌ی ریاست‌جمهوری ایران چهار سال است و از تاریخ تنفیذ اعتبارنامه به دست مقام رهبری آغاز می‌شود. در این زمینه، با عنایت به تنفیذ حکم سیزدهمین دوره‌ی ریاست‌جمهوری، نکات حقوقی زیر قابل توجه است:

۱. مبنای اعطای تنفیذ حکم ریاست‌جمهوری به ولی ‌فقیه، از یک‌سو مطابق اصل ۵ قانون ‌اساسى، ولایت امر و امامت امت در زمان غیبت‌ بر عهده فقیه جامع‌الشرایط گذاشته‌شده و از سوی دیگر، حق حاکمیت ملت و قوای حاکم طبق اصل ۵۷ قانون اساسی زیر نظر ولایت مطلقه‌ی فقیه اعمال مى‌گردد تا ضامن عدم انحراف نهاد‌های مختلف از وظایف اصیل اسلامی خود باشند. قوه‌ی مجریه و کلیه‌ی امور در صلاحیت این نهاد نیز از جمله مصادیق تحت شمول ولایت ولی ‌فقیه بوده و بر همین اساس، مشروعیت هرگونه تصرف و اقدامی توسط رئیس‌جمهور نیازمند تنفیذ ولی‌ فقیه است تا از این طریق، شأن ولایی ولی‌ فقیه به نهاد ریاست‌جمهوری تسری یابد. در همین راستا، در بند ۹ اصل ۱۱۰ قانون اساسی، صلاحیت «امضای» حکم ریاست‌جمهوری توسط ولی‌ فقیه به‌رسمیت شناخته‌شده تا از این طریق، منصب ریاست‌جمهوری وجاهت شرعی یابد.

۲. برخلاف اظهارنظرها که در خصوص مفهوم امضاء و تنفیذ مطرح می‌شود، «امضاء» حکم ریاست‌جمهوری در لغت‌نامه‌های مختلف عربی و فارسی و همچنین در مشروح مذاکرات مجلس شورای بازنگری قانون اساسی، مترادف «تنفیذ» و به‌معنای به اجرا درآوردن و تأییدکردن به‌کار رفته است و مقصود از آن، در بند ۹ اصل ۱۱۰ قانون اساسی، اعتباربخشیدن و مشروعیت‌دادن به ریاست رئیس‌جمهور بر قوه‌ی‌ مجریه است. همچنان که در شورای بازنگری قانون اساسی برای جلوگیری از برداشت‌هایی که ممکن بود از مفهوم امضاء در آینده صورت گیرد -کمااینکه در حال حاضر این امر تحقق نیز یافته است- پیشنهاد جایگزینی واژه‌ی «تنفیذ» به‌جای واژه‌ی «امضاء» مطرح شد، امّا این پیشنهاد با این استدلال که واژه‌ی امضاء مصدر باب افعال به‌معنای «گذرا قراردادن» و «نافذ قراردادن» است و مفهوم امضاء به‌لحاظ معنایی با مفهوم تنفیذ تفاوتی ندارد، رأی نیاورد.

۳. مستند به ادله‌ی حقوقی و فقهی حاکم بر نظام جمهوری اسلامی ایران نظیر قانون اساسی، قانون انتخابات ریاست‌جمهوری و مشروح مذاکرات مجلس، در بررسی نهایی قانون اساسی ماهیت امضای حکم ریاست‌جهموری تنفیذ دانسته‌شده و مطابق رویه‌ی عملی حضرت امام خمینی رحمه‌الله‌علیه و رهبر انقلاب که از ماهیت امضای حکم ریاست‌جمهوری با عنوان «تنفیذ» رأی ملت یاد کرده‌اند، باید گفت ماهیت امضای حکم ریاست‌جمهوری نه یک ماهیت تشریفاتی، بلکه مبنایی جهت مشروعیت‌بخشی به منصب ریاست‌جمهوری در نظام جمهوری اسلامی ایران قلمداد می‌گردد.

ارسال نظر
نام:
ایمیل:
* نظر:
* captcha:
آخرین اخبار

باید بایسته‌های شرعی و قانونی مصوبات دولت و مجلس قبل از تصویب رعایت شود

نکوداشت علما جوابی دندان شکن در برابر سمپاشی‌های دشمنان در جهت تخریب چهره روحانیت است

توصیه سخنگوی شورای نگهبان به جوانان درباره استفاده از فرصت نمایشگاه کتاب

دومین جلسه هیات امنای پژوهشکده شورای نگهبان برگزار شد

شماره سی و هفتم فصلنامه دانش حقوق عمومی منتشر شد

فراخوان ارسال مقاله فصلنامه دانش حقوق عمومی

گزارش تصویری جلسه شورای نگهبان ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۱

نظارت دقیق بر اجرای اصلاح پرداخت یارانه‌ها لازمه موفقیت این طرح است/ جوانان قدر چهره‌های ارزشمندی همچون حجت‌الاسلام و المسلمین فاطمی‌نیا را بدانند

فتنه انگیزی رژیم صهیونیستی در منطقه، ننگ برای کشورهای اسلامی است

۳ کتاب پرفروش انتشارات پژوهشکده شورای نگهبان در ۳ روز ابتدایی نمایشگاه کتاب

پربازدید ها

بیانیه شورای نگهبان به مناسبت روز جهانی قدس

مسعود بصیری مدیرکل روابط عمومی شورای نگهبان شد

طرح تسهيل صدور مجوزهای کسب‌ و کار خلاف موازين شرع و قانون اساسی شناخته نشد

شورای نگهبان "طرح تمدید زمان تحویل قیر سال ۱۴۰۰" را مغایر قانون اساسی دانست

راهپیمایی روز قدس دشمنان را به خشم می‌آورد/ سپاه باید از لیست تحریم‌ها خارج شود

انتشار کتاب چهل سال قانون اساسی، ظرفیت ها، دستاوردها و چشم اندازها

روز جهانی قدس و مقاومت فلسطین هر روز بر نفرت جهانی از صهیونیست‌های غاصب افزوده است

سخنگوی شورای نگهبان درگذشت نادر طالب‌زاده را تسلیت گفت

برگزاری جلسه مصباح با موضوع نسبت‌سنجی اصل ۷۵ قانون اساسی با قانون بودجه

گزارش تصویری مراسم معارفه مدیرکل جدید روابط عمومی شورای نگهبان