مصائب نظام انتخاباتی ایران

ما در قانون انتخابات خلاء‌ها و نقصان‌های زیای داریم و در مراحل مختلف انتخابات می‌شود این موضوع را تحلیل کرد:

♦ از ثبت نام که شروع کنیم شاهد یک سری ثبت‌نام‌های انبوه و بی‌محابا هستیم که شاید هر فردی که از دور نظاره‌گر باشد، بتواند قضاوت کند که خیلی از ثبت‌نام‌ها تفننی محسوب شود؛ یعنی علاوه بر اینکه هزینه زیادی به کشور تحمیل می‌شود، خود فرد هم می‌داند شانسی برای انتخاب‌شدن ندارد.

♦ هم در انتخابات مجلس و هم در انتخابات ریاست جمهوری که در این دوره از انتخابات مجلس یک رکورد جهانی هم به ثبت رسید و عددی بالغ بر ۱۶ هزار نفر را هم رد کردیم. من یک آمار تطبیقی از کشور‌های دیگر هم داشتم که به بررسی این موضوع پرداختم، خیلی از کشور‌ها حدود ۴ هزار نفر بودند. بیشترین تعدادی که دیدم کمتر از ۸۰۰۰ نفر بود.

♦ در بحث احراز صلاحیت‌ها هم مشکلاتی داریم؛ برخی از مواردی که در قانون انتخابات به عنوان شرایط انتخاب‌شونده ذکر شده، شاید برای مردم خیلی قابل توضیح و عینی نیست. دستگاه نظارتی و دستگاه اجرایی باید توضیح بدهند که این موارد به چه نحوی است، مثلاً چه شقوقی را در بر می‌گیرد و شاخصه‌هایش چیست که همیشه هم این موضوعات چالش‌برانگیز است و البته کار مجری و کار ناظر تعیین موارد نیست.

♦ مهلت‌های قانونی بررسی احراز صلاحیت‌ها نیز از اشکالات قانون فعلی انتخابات است؛ یعنی مدت زمان بررسی احراز صلاحیت‌ها با توجه به این تعداد ثبت‌نامی که وجود دارد، به هیچ وجه مبنای منطقی ندارد.

♦ از دیگر مشکلات مربوط به تبلیغات انتخاباتی است؛ علی‌رغم اینکه هر روز ابزار‌های تبلیغاتی جدیدی به ابزار‌های قدیمی اضافه می‌شود، اما احکامی که نسبت به این موضوعات وجود دارد مربوط به سال‌های قبل است که پاسخگوی نیاز‌های امروز نیست.

♦ در حیطه ضمانت اجرا‌های قانونی نیز با مشکلاتی مواجه هستیم؛ مثلاً در بحث جرایم و تخلفات انتخاباتی احکام ما پاسخگو نیست. در روز انتخابات خیلی از موضوعاتی که مردم شکایت می‌کنند، مثلاً خرید و فروش رأی، چون در قانون انتخابات دقیق دیده نشده، مردم در مقام اثبات نمی‌توانند آن چیزی که با آن مواجه هستند را به دستگاه‌های نظارتی یا اجرایی منعکس کنند و احساس می‌کنند یک‌جایی ممکن است حقی ضایع شده باشد.

♦ موارد متعددی راجع‌به توانمندی‌های داوطلبان وجود دارد و فکر می‌کنم فاصله ما با نماینده تراز نظام اسلامی زیاد است؛ چون شرایطی که در قانون انتخابات آمده یک شرایط حداقلی است و آنچه که در حیطه صلاحیتی مجری و ناظر تعریف شده، همین معیار‌های حداقلی است.

هادی طحان نظیف
پخش زنده اینستاگرامی -۱۳۹۹/۲/۲۱