انتشار سه کتاب با محوریت نظرات استدلالی شورای نگهبان؛ تبیین مبانی فقهی و حقوقی قوانین مالیاتی، بودجهای و خانواده
سه عنوان کتاب با محوریت انتشار و تبیین استدلالهای فقهی و حقوقی شورای نگهبان درباره مصوبات قانونی، از سوی پژوهشکده شورای نگهبان تهیه و منتشر شد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شورای نگهبان، «قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی»، «قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور» و «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» به انضمام نظرات استدلالی شورای نگهبان با هدف مستندسازی و انتشار مبانی استدلالی این نهاد در جریان بررسی مصوبات مجلس شورای اسلامی منتشر شدهاند.
این مجموعه آثار در راستای تحقق منویات مقام معظم رهبری مبنی بر تدوین و اطلاعرسانی نظاممند نظرات شورای نگهبان تهیه شده و تلاش دارد فراتر از نظرات رسمی و مختصر شورا، فرآیند شکلگیری دیدگاههای فقهی و حقوقی اعضای شورای نگهبان را در بررسی قوانین مختلف برای جامعه علمی و حقوقی کشور بازنمایی کند.
در فرآیند بررسی مصوبات مجلس شورای اسلامی، شورای نگهبان به عنوان نهاد ناظر بر انطباق قوانین با موازین شرع و قانون اساسی، علاوه بر اعلام نظر نهایی، مباحث و استدلالهای متعددی را درباره مواد و احکام مصوبات مطرح میکند. کتابهای منتشرشده در این مجموعه، با گردآوری این مباحث، امکان مطالعه دقیقتر مبانی و فرآیند استدلالپردازی شورای نگهبان را برای پژوهشگران، حقوقدانان، دانشگاهیان و حوزویان و همچنین فعالان عرصه تقنین و اجرا فراهم میکنند.
یکی از ویژگیهای مشترک این سه اثر آن است که مخاطب صرفاً با نتیجه نهایی بررسی شورای نگهبان مواجه نیست، بلکه میتواند دیدگاههای مختلف اعضای شورا، از جمله نظرات مبتنی بر مغایرت، عدم مغایرت، ابهام و عدم ابهام را همراه با استدلالهای مطرحشده در جلسات مطالعه کند و در نهایت به جمعبندی نهایی شورای نگهبان دست یابد. این شیوه ارائه مطالب، روند بررسی و شکلگیری نظر نهایی را به صورت مرحلهبهمرحله در اختیار خواننده قرار میدهد.
«قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی»؛ بازخوانی استدلالهای شورای نگهبان درباره یک قانون اقتصادی
نخستین اثر این مجموعه، کتاب «قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی» است که با هدف انتشار استدلالهای فقهی و حقوقی شورای نگهبان درباره این قانون تدوین شده است.
در این کتاب، ابتدا متن تنقیحی «قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی» مصوب ۴ مرداد ۱۴۰۴ ارائه شده و پس از آن، «مبانی نظرات» یا «نظرات استدلالی شورای نگهبان» پیرامون اصل قانون به تفکیک مورد بررسی قرار گرفته است.
در این اثر، استدلالهای شرعی و قانونی مطرحشده در جلسات شورای نگهبان، اعم از مباحثی که در نهایت به نتیجه نهایی شورا منتهی شده و دیدگاههایی که به جمعبندی نهایی نرسیدهاند، به صورت تفصیلی و مستند گردآوری شده است. مخاطب با مطالعه این مباحث میتواند با دیدگاههای مختلف اعضای شورا درباره مواد قانون و مبانی فقهی و حقوقی هر یک از این دیدگاهها آشنا شود.
تدوین این اثر بر عهده حمزه خسروی بوده و بهنام امیدی و محسن ابوالحسنی بازبینی آن را انجام دادهاند. همچنین دکتر عباسعلی کدخدایی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، بر این اثر نظارت داشته است.
این کتاب با توجه به موضوع قانون مالیات بر سوداگری و سفتهبازی، میتواند برای پژوهشگران حوزه حقوق عمومی، حقوق مالی و اقتصادی، فقه و حقوق و همچنین مراکز تصمیمگیری و قانونگذاری، منبعی برای مطالعه نسبت میان سیاستهای مالی و اقتصادی و الزامات شرعی و قانون اساسی باشد.
«قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور»؛ تبیین استدلالهای شورای نگهبان درباره احکام و جداول بودجه
دومین کتاب منتشرشده، «قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور» است که به بررسی استدلالهای فقهی و حقوقی شورای نگهبان درباره این قانون اختصاص دارد.
اهمیت این اثر از آن جهت است که قانون بودجه سالانه از مهمترین اسناد قانونی کشور به شمار میرود و بخش قابل توجهی از منابع عمومی، درآمدها، مصارف و نحوه تخصیص منابع دولت را تنظیم میکند. از این رو، انتشار نظرات استدلالی شورای نگهبان درباره احکام و جداول بودجه، امکان مطالعه دقیقتر الزامات شرعی و قانون اساسی حاکم بر فرآیند بودجهریزی را فراهم میکند.
این کتاب در دو بخش کلی تدوین شده است. در بخش نخست، «مبانی نظرات» یا «نظرات استدلالی شورای نگهبان پیرامون مراحل سهگانه قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور» با تمرکز بر «سقف منابع عمومی دولت و مفروضات و منابع و مصارف» بررسی شده است.
در بخش دوم نیز «استدلالهای نظرات شورای نگهبان نسبت به دو مرحله قانون بودجه سال ۱۴۰۴ کل کشور» درباره «جداول» ارائه شده و مباحث مربوط به هر مرحله به تفکیک مورد بررسی قرار گرفته است.
از ویژگیهای این اثر، ارائه استدلالهای مطرحشده در فرآیند بررسی قانون بودجه، در کنار دیدگاههای مختلف اعضای شورای نگهبان و جمعبندی نهایی شورا است. این ساختار به مخاطب کمک میکند تا روند بررسی احکام و جداول بودجه را از مرحله طرح مباحث فقهی و حقوقی تا شکلگیری نظر نهایی شورا دنبال کند.
تحقیق و تدوین این کتاب بر عهده محمد میثم نداف پور اصلی و حمزه خسروی بوده و بهنام امیدی و محسن ابوالحسنی بازبینی و نظارت علمی آن را زیر نظر دکتر عباسعلی کدخدایی، رئیس پژوهشکده شورای نگهبان، بر عهده داشتهاند.
«قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت»؛ انتشار استدلالهای شورای نگهبان
سومین اثر این مجموعه، کتاب «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به انضمام نظرات استدلالی شورای نگهبان» است که با تمرکز بر مباحث فقهی و حقوقی شورای نگهبان درباره این قانون تدوین شده است.
این کتاب نیز با همان رویکرد مجموعه نظرات استدلالی شورای نگهبان، تلاش دارد فراتر از متن قانون و نظر نهایی شورا، مجموعه استدلالهای مطرحشده در جلسات بررسی مصوبه را در اختیار مخاطب قرار دهد.
در این اثر، خواننده ابتدا با متن مواد قانونی مورد بررسی آشنا میشود و سپس دیدگاههای مختلف اعضای شورای نگهبان، از جمله نظرات مربوط به مغایرت، عدم مغایرت، ابهام و عدم ابهام، همراه با استدلالهای هر دیدگاه ارائه میشود. در ادامه نیز جمعبندی نهایی نظر شورای نگهبان در خصوص موضوعات مورد بررسی در اختیار مخاطب قرار میگیرد.
این شیوه تدوین، امکان مطالعه مرحلهبهمرحله فرآیند استدلالپردازی شورا را فراهم کرده و به پژوهشگران اجازه میدهد ضمن آشنایی با نتیجه نهایی بررسی مصوبه، استدلالهای فقهی و حقوقی شکلگیری این نظر را نیز مورد مطالعه قرار دهند.
تدوین این اثر بر عهده بهنام امیدی و سید محمد صادق میرحسینی بوده و محسن ابوالحسنی بازبینی آن را زیرنظر دکتر عباسعلی کدخدایی، عضو حقوقدان شورای نگهبان، انجام داده است.
قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت به دلیل ارتباط با موضوعاتی همچون خانواده، جمعیت و سیاستهای اجتماعی کشور، از جمله مصوباتی است که بررسی ابعاد شرعی و قانون اساسی آن واجد اهمیت ویژهای است. از این رو، انتشار استدلالهای شورای نگهبان درباره این قانون میتواند زمینه مطالعات تخصصیتر در حوزه فقه و حقوق خانواده، حقوق عمومی و سیاستگذاری اجتماعی را فراهم کند.
گامی در جهت دسترسپذیر شدن استدلالهای شورای نگهبان
انتشار همزمان این سه اثر، از منظر محتوایی نیز حائز اهمیت است؛ چراکه سه حوزه مهم و متفاوت از قانونگذاری، یعنی سیاستهای مالی و اقتصادی، بودجهریزی عمومی و سیاستهای خانواده و جمعیت را دربرمیگیرد و استدلالهای شورای نگهبان درباره هر یک را مستند و تفصیلی ارائه میکند.
وجه مشترک این آثار، توجه به فرآیند استدلالی بررسی مصوبات و تلاش برای دسترسپذیر کردن مباحثی است که معمولاً در قالب نظرات نهایی و مختصر شورای نگهبان انعکاس مییابد. گردآوری استدلالهای موافق و مخالف، مباحث مربوط به مغایرت یا عدم مغایرت و ابهام یا عدم ابهام و در نهایت ارائه جمعبندی نهایی، تصویری روشنتر از نحوه اعمال نظارت شرعی و قانون اساسی شورای نگهبان ارائه میدهد.
این مجموعه میتواند برای جامعه علمی کشور، مراکز دانشگاهی و حوزوی، پژوهشگران و حقوقدانان، نمایندگان و کارشناسان حوزه قانونگذاری، مراکز تصمیمگیری و تمامی علاقهمندان به نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار گیرد و با فراهم کردن دسترسی به استدلالهای شورای نگهبان، در غنیسازی مباحث فقهی و حقوقی و افزایش اتقان فرآیند قانونگذاری مؤثر باشد.
در مجموع، انتشار این سه کتاب را میتوان گامی در جهت مستندسازی و انتقال تجربه حقوقی و فقهی شورای نگهبان در بررسی مصوبات دانست؛ آثاری که با تمرکز بر قوانین مهم و اثرگذار کشور، امکان مطالعه دقیقتر نسبت میان قانونگذاری، موازین شرعی و اصول قانون اساسی را برای جامعه علمی و حقوقی فراهم میکنند.
علاقهمندان میتوانند این آثار را از انتشارات پژوهشکده شورای نگهبان به نشانی اینترنتی nashr-rc.ir تهیه نمایند.
انتهای پیام/
لینک کوتاه :
