یادداشت دکتر کدخدایی در روزنامه ایران؛
نقض قواعد حقوق بین‌الملل در تجاوز به تأسیسات صلح آمیز هسته‌ای ایران
عضو حقوقدان شورای نگهبان و استاد دانشگاه تهران در یادداشتی که در روزنامه ایران منتشر شد، به تبیین مغایرت اقدام تجاوزکارانه دولت ایالات متحده در هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز جمهوری اسلامی ایران با قواعد و موازین بین‌المللی پرداخت.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی شورای نگهبان به نقل از روزنامه ایران، متن این یادداشت که روز سه‌شنبه ۳ تیرماه ۱۴۰۴ منتشر شده است به شرح زیر است:
در جهانی که نظم حقوقی بین‌المللی به‌عنوان سپری برای پاسداشت حاکمیت دولت‌ها و تضمین همزیستی مسالمت‌آمیز ملت‌ها طراحی شده است، هرگونه تعرض به حقوق بنیادین کشورها، زنگ خطری برای فرسایش اعتماد به سازوکار‌های جهانی است. اقدام اخیر علیه تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز جمهوری اسلامی ایران که تحت نظارت دقیق نهاد‌های بین‌المللی قرار داشته است، چالشی آشکار در برابر اعتبار قواعد و بنیان‌های حقوق بین‌الملل است که ضرورت بازنگری در تعهدات جامعه جهانی برای حفظ عدالت و امنیت را به صراحت نمایان می‌سازد.
اقدام تجاوزکارانه دولت ایالات متحده در سحرگاه یکشنبه که در امتداد تجاوزات رژیم صهیونیستی به حاکمیت جمهوری اسلامی ایران صورت گرفت، با هدف قرار دادن تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز و تحت نظارت مستمر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نقض آشکار قواعد آمره حقوق بین‌الملل و تعهدات بین‌المللی این دولت را به نمایش گذاشت. این اقدام که در مغایرت صریح با بند ۴ ماده ۲ منشور ملل متحد مبنی بر منع توسل به زور در روابط بین‌المللی انجام شد، اصل بنیادین احترام به حاکمیت دولت‌ها را زیر پا گذاشت و قواعد بین‌المللی مرتبط با منع حمله به تأسیسات هسته‌ای و حق توسعه صلح‌آمیز فعالیت‌های هسته‌ای را به‌صورت فاحشی نقض کرد. این تخلفات حق مسلم جمهوری اسلامی ایران را برای استیفای کامل حقوق خود از طریق توسل به اقدامات قانونی، از جمله حق ذاتی دفاع مشروع در برابر تجاوزات ایالات متحده و رژیم صهیونیستی، بیش از پیش محرز می‌سازد.
در این میان از منظر حقوق بین‌الملل، تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز، از جایگاه ویژه در مقررات بین المللی برخوردار هستند که بدین حیث معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) ذیل ماده ۴ خود، حق غیرقابل‌انکار کشور‌های عضو برای توسعه، تحقیق، تولید و استفاده از انرژی هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز را تضمین کرده است. بند ۱ ماده ۴ این معاهده صراحتاً مقرر داشته است که هیچ‌یک از مفاد این معاهده نمی‌تواند به‌گونه‌ای تفسیر شود که به این حق بنیادین کشورها لطمه‌ای وارد شود. برآمده از این ماده هرگونه اقدام خصمانه، از جمله حملات نظامی به تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز که مانع از تحقق چنین حقی گردد غیرقانونی و نامشروع قلمداد می‌شود.
تأسیسات هسته‌ای صلح آمیز ایران که به‌طور مستمر توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی راستی‌آزمایی شده و گزارش‌های متعدد این نهاد بر انطباق کامل فعالیت‌های هسته‌ای ایران با تعهدات پادمانی تأکید دارند، کاملاً مشمول این حمایت حقوقی قرار می‌گیرند و بدین حیث اقدام ایالات متحده در حمله به این تأسیسات، نقض آشکار ماده ۴ معاهده NPT به واسطه سلب حق تضمین‌شده ایران برای بهره‌مندی از فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز محسوب خواهد شد.
همچنین این در حالی است که اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وظایف این نهاد را در حمایت و ترویج کاربرد صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای به‌وضوح تبیین کرده است و بر اساس ماده ۳ این اساسنامه، آژانس موظف به تسریع و توسعه کاربرد انرژی هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز و اجرای پادمان‌ها برای تضمین استفاده صلح‌آمیز از تأسیسات و مواد هسته‌ای شده است؛ لذا جنایت آمریکا در حمله به تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز ایران علاوه بر نقض معاهده NPT، مسئولیت آژانس در تسریع و توسعه کاربرد انرژی هسته‌ای برای مقاصد صلح‌آمیز را نیز زیر سؤال می‌برد و انفعال آژانس در برابر این تجاوزات، می‌تواند به‌عنوان قصور در اجرای وظایف اساسنامه‌ای این نهاد تلقی شود که مسئولیت بین‌المللی آن را در پی خواهد داشت.
همچنین حق بنیادین کشور در بهره مندی از دانش هسته‌ای از تعهدات لازم الاجرای دیگر جوامع بین الملل در قبال جمهوری اسلامی ایران به عنوان عضو منشور ملل متحد است که بار‌ها به تثبیت و تأیید نظام بین الملل رسیده است. حقوق بین‌الملل در بند ۱ ماده ۲ منشور ملل متحد، اصل برابری حاکمیت دولت‌ها را به‌عنوان یکی از ارکان بنیادین خود به رسمیت شناخته است و هرگونه محدودیت یک‌جانبه یا غیرقانونی بر برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران، مغایر با این اصل و فاقد مبنای حقوقی است. ایران، به‌عنوان عضوی متعهد به معاهده NPT، همواره پایبندی خود به عدم تولید یا دستیابی به تسلیحات هسته‌ای را اثبات کرده و گزارش‌های آژانس هیچ‌گونه انحرافی در فعالیت‌های هسته‌ای ایران به سمت مقاصد نظامی تأیید نکرده‌اند. از این‌رو، ایران از حق کامل برای توسعه دانش و فناوری هسته‌ای صلح‌آمیز، از جمله غنی‌سازی اورانیوم، برخوردار بوده و هرگونه تفسیر مضیق از پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای که این حق را تهدید یا نقض کرده باشد، به دلیل تعارض با اصل برابری حاکمیت دولت‌ها کاملاً غیرقانونی و فاقد وجاهت حقوقی است. در تثبیت و احراز حق بهره مندی جمهوری اسلامی ایران از دانش‌هسته‌ای همان بس که طی توافق برنامه جامع اقدام مشترک هسته‌ای میان ایران و اعضای دائم شورای امنیت ملل متحد و تصریح آن در قطعنامه الزام آور ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، مشروعیت برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران توسط جامعه بین الملل به تأیید همه اعضای شورای امنیت رسید و حق ایران در حفظ چرخه کامل سوخت هسته‌ای از جمله غنی‌سازی، توسط شورای امنیت به رسمیت شناخته شد که این اماره‌ای دیگر از پذیرش صریح حق ایران به دانش هسته‌ای توسط جامعه بین‌المللی است.
در پایان باید خاطر نشان ساخت اقدام تجاوزکارانه سحرگاه یکشنبه علیه تأسیسات هسته‌ای صلح‌آمیز ایران، با نقض فاحش قواعد بنیادین حقوق بین‌الملل، هجومی آشکار به آرمان مشترک بشریت برای پیشرفت علمی در سایه صلح بود. این تعرض، پرده از چهره واقعی مدعیان نظم جهانی برداشت و هشداری است برای بازاندیشی در سازوکار‌های جهانی که باید حافظ حقوق ملت‌ها باشند. جمهوری اسلامی ایران، با استواری بر موازین حقوقی و تکیه بر حق مسلم خویش در دفاع مشروع و توسعه دانش هسته‌ای صلح‌آمیز، این اقدام را محکوم و آن را عاملی در تقویت عزم خود در مسیر خودکفایی علمی و دفاع از حاکمیت ملی می‌داند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و جامعه جهانی موظفند با اقدامی قاطع این تجاوز را محکوم و واکنشی قاطع و بازدارنده به‌عنوان نقطه عطفی در بازسازی نظام حقوقی بین‌المللی داشته باشند.
انتهای پیام/
لینک کوتاه :
