شوراي نگهبان
 
اخبار برگزيده

1392/3/1 چهارشنبه
يادداشت وارده؛
بازخواني مساله «سن رئيس جمهور» از منظر اهداف تمدني انقلاب اسلامي






رياست جمهوري، منصبي است كه جايگاه مهمي در نظام هاي مدرن غربي دارد و يقيناً شخصي كه به عنوان رئيس جمهور برگزيده مي شود، نماينده دستگاه به هم پيوسته انديشه پايه گذاران و مردم تابع آن حكومت است و بايد متناسب با مباني فكري، اعتقادي و فرهنگي آن كشور داراي اوصاف و صلاحيت هاي خاصي باشد.





علي ربيع زاده

دانشجوي كارشناسي ارشد پيوسته رشته حقوق دانشگاه امام صادق(عليه السلام)

رياست جمهوري، منصبي است كه جايگاه مهمي در نظام هاي مدرن غربي دارد و يقيناً شخصي كه به عنوان رئيس جمهور برگزيده مي شود، نماينده دستگاه به هم پيوسته انديشه پايه گذاران و مردم تابع آن حكومت است و بايد متناسب با مباني فكري، اعتقادي و فرهنگي آن كشور داراي اوصاف و صلاحيت هاي خاصي باشد.
در نظام جمهوري اسلامي ايران كه بر اساس كلمه توحيد، استمرار ولايت الهي و پايان رباني تاريخ [1]بنا شده است، نرم افزار و تئوري سازنده اين نظام همان نظريه ولايت فقيه حضرت امام(ره) (همان حكومت مكتبي از نگاه مرحوم شهيد بهشتي) و سخت افزار اجرايي و عملي آن الگوهاي حكومت مركب از مردم سالاري و اشكال رياستي است.
به همين دليل اهداف اصلي و فرآيندهاي اجرايي اين نظام ماهيتاً با الگوهاي غرب تفاوت دارند هرچند ممكن است هنوز فاصله بسياري با دستگاه ديني ايده آل تشيع داشته باشد اما آغازگر حركتي بي نظير است.
براي همين رئيس جمهور در نظام جمهوري اسلامي بايد متصف به ملكات و اوصافي باشد كه علاوه بر تمشيت امور مادي و عقلاني كشور مطابق الگوهاي تعريف شده عملي (مانند سند چشم انداز و برنامه هاي پنج ساله)، بتواند در ايجاد بسترهاي مناسب دستيابي به تمدن اسلامي كه يكي از اهداف بلند مدت حكومت اسلامي است مؤثر واقع شود.
پرچم داران اين نظام به تناسب احوال و اقتضائات زماني كشور اقدام به معرفي و تبيين اين اوصاف نمودند.
حضرت امام(ره) تعهد و اعتقاد به قوانين اسلام، وفاداري به ولايت فقيه و قانون اساسي، خدمت به مسلمين و ايجاد وحدت را از جمله اين ويژگي ها مي دانستند.[2]
مقام معظم رهبري، حضرت امام خامنه اي(حفظه الله) هم در تشريح شخصيت اصلح براي اين منصب به لزوم ايمان به خدا، انقلاب اسلامي و مردم، داشتن روحيه مقاومت در برابر دشمن، داشتن تدبير، حكمت و برخورداري از تهذيب اخلاقي و روحي[3]، مديريت اجرايي و رفع موانع برنامه پنج ساله توسعه[4] اشاره فرمودند.
در قانون اساسي جمهوري اسلامي به اوصافي از قبيل مدير و مدبر بودن، داشتن‏ حسن‏ سابقه‏ و امانت‏ و تقوي‏، ايمان‏ و اعتقاد به‏ مباني‏ جمهوري‏ اسلامي‏ ايران‏ و مذهب‏ رسمي‏ كشور و به بخشي از وطايف او در قالب سوگند نامه رياست جمهوري اشاره شده است[5]و[6]
همچنين در پيش نويش طرح اصلاحيِ موادي از قانون انتخابات رياست جمهوري [7] كه سال گذشته در مجلس بررسي شد علاوه بر اوصاف مذكور در قانون اساسي، در مواد 33 و 35 سن نامزدهاي رياست جمهوري را ميان 45 تا 75 سال تعيين شد.[8]
باتوجه به جايگاه مهم انقلاب اسلامي در سيرِ تاريخ انديشه انسانِ بريده از دين پس از قرون وسطي و تحولات عملي و معرفتي خاصي كه در جهان امروزي ايجاد نموده است (كه نهايتاً منجر به تغيير فلسفه تاريخ از زاويه ديد انسان غربي و نظريات آنان در باره تمدن، دين، فرهنگ، سياست و تمام تئوري هاي مديريتي شد)، نيازمند به ارائه تعريفي جديد از شخصيت رييس جمهور و اوصاف او در همه ابعاد هستيم.
معيار اساسي اين خوانش جديد در حقيقت همان انديشه هاي حضرت امام(ره) و رهبر كنوني انقلاب، حضرت امام خامنه اي(حفظه الله) است كه بخشي از اين معيارها در قوانين كشور به ظهور رسيده اند كه پيش تر به آن ها اشاره شد.
بررسي اين مسأله از زاويه ديد ايشان سرآغاز طرح تمدني انقلاب اسلامي و نظام سازي اسلامي در همه عرصه هاي زندگي و ازجمله آن سازوكار و مناسبات سياسي است. به جهت دست يابي به اين اهداف، رييس جمهور بايد داراي شخصيتي متقن ، متخصص و رشد يافته در تمام ابعاد انساني باشد تا بتواند همراه با فهم انديشه تاريخي حضرت امام(ره) در دنياي كنوني اقدام به توليد ساختارِ نظام مند امور اجرايي و بسط عملي متناسب با آن انديشه ها نمايد.
اين فرآيند مي تواند داراي مراحل توليد فكر و ايده مديريت كلان و تمدني انقلاب اسلامي(به عنوان نرم افزار)، راهبردسازي انديشه توليد شده در مرحله قبل در قالب فرمول ها و نهادهاي اجرا كننده و در نهايت راهكارهاي كاملاً اجرايي و عملي (به عنوان سخت افزار) باشد.
با توجه به مطالب فوق داشتن شخصيت مهذَّب و مدبر ديني، دانش لازم و گسترده، مديريت مادي-معنوي خرد وكلان، قدرت كافي و سعه جسماني و روحاني، خلاقيت اجرايي، سن مناسب و در نهايت شور و نشاط اثرگذار را مي توان به فهرست قبلي اضافه نمود.
در ارتباط شناسي شخصيت رييس جمهور، بر معيار سلامت جسماني و سن بسيار تاكيد مي شود. عملي ساختن تمام اهداف ذكر شده همراه با بروز صفات اساسي رييس جمهور نيازمند تاسيس روابط گسترده وعميق اجتماعي ميان مردم فارغ از هرگونه جنس، سن، طبقه و فرهنگ است تا با گسترش يافتن گفتمان انقلاب اسلامي در بدنه مردم (با توجه به جايگاه كليدي مردم در حكومت اسلامي) حركت در مسير آن ها ممكن گردد.
از سوي ديگر بدنه اصلي قوه مجريه يعني هيأت دولت بايد در شخصيت گسترده و بانشاط شخص رييس جمهور جذب شوند تا ساز و كار خدمت رساني با مشكل روبرو نشود. درغير اينصورت اگر رييس جمهور بدليل داشتن سن بالا ، فقدان نيروي جسماني و نبود نشاط لازم براي اثر گذاري دچار خلأ ارتباطي شود، تصميمات مهم كشور بدست افراد ذي نفوذ و گاهاً فاقد صلاحيتي قرار مي گيرد كه بتوانند با مردم همزبان و همفكر شوند و واسطه هاي متعددي ميان مردم و رييس جمهور نظام جمهوي اسلامي كه پس از مقام رهبري شخص دوم كشور است ايجاد مي شوند.
زيرا به همان ميزان كه از حمايت و همدلي مردم در امر اداره كشور كاسته شود ، به همان ميزان از دست يابي به اهداف خرد و كلان انقلاب اسلامي ناتوان خواهيم شد.
داشتن خلاقيت فكري و اجرايي در نظام اداره كشور و تأسيس نهادهاي مختلف امري بسيار ضروري است.اين امر با سن رييس جمهور ارتباطي تنگاتنگ دارد و ملاك قرارندادن اين خصوصيت ممكن است در نهايت منجر به مشكلاتي گردد كه به آن ها به صورت اجمالي اشاره شد.

پي نوشت‌ها
-----------------------------
1- ر.ك اصل 1 قانون اساسي.

2-  صحيفه امام، ج‏11، ص: 485.

3-  بيانات در ديدار با كارگزاران نظام 7 /2 /92.

4- بيانات اولين روز سال جديد در حرم مطهر رضوي 1 /1 /84.

5-  اصل‏ 115 قانون اساسي: رئيس‏ جمهور بايد از ميان‏ رجال‏ مذهبي‏ و سياسي‏ كه‏ واجد شرايط زير باشند انتخاب‏ گردد: ايراني‏ الاصل‏، تابع ايران‏، مدير و مدبر، داراي‏ حسن‏ سابقه‏ و امانت‏ و تقوي‏، مومن‏ و معتقد به‏ مباني‏ جمهوري‏ اسلامي‏ ايران‏ و مذهب‏ رسمي‏ كشور.

6- اصل‏ 121 قانون اساسي: رئيس‏ جمهور در مجلس‏ شوراي‏ اسلامي‏ در جلسه‏ اي‏ كه‏ با حضور رئيس‏ قوه‏ قضائيه‏ و اعضاءي‏ شوراي‏ نگهبان‏ تشكيل‏ مي‏ شود به‏ ترتيب‏ زير سوگند ياد مي‏ كند و سوگندنامه‏ را امضاء مي‏ نمايد: بسم‏ الله‏ الرحمن‏ الرحيم‏ ‎‎‎‎‎‎"من‏ به‏ عنوان‏ رئيس‏ جمهور در پيشگاه‏ قرآن‏ كريم‏ و در برابر ملت‏ ايران‏ به‏ خداوند قادر متعال‏ سوگند ياد مي‏ كنم‏ كه‏ پاسدار مذهب‏ رسمي‏ و نظام‏ جمهوري‏ اسلامي‏ و قانون‏ اساسي‏ كشور باشم‏ و همه‏ استعداد و صلاحيت‏ خويش‏ را در راه‏ ايفاي‏ مسئوليتهايي‏ كه‏ بر عهده‏ گرفته‏ ام‏ به‏ كار گيرم‏ و خود را وقف‏ خدمت‏ به‏ مردم‏ و اعتلاي‏ كشور، ترويج‏ دين‏ و اخلاق‏، پشتيباني‏ از حق‏ و گسترش‏ عدالت‏ سازم‏ و از هر گونه‏ خودكامگي‏ بپرهيزم‏ و از آزادي‏ و حرمت‏ اشخاص‏ و حقوقي‏ كه‏ قانون‏ اساسي‏ براي‏ ملت‏ شناخته‏ است‏ حمايت‏ كنم‏. در حراست‏ از مرزها و استقلال‏ سياسي‏ و اقتصادي‏ و فرهنگي‏ كشور از هيچ‏ اقدامي‏ دريغ نورزم‏ و با استعانت‏ از خداوند و پيروي‏ از پيامبر اسلام‏ و ائمه‏ اطهار عليهم‏ السلام‏ قدرتي‏ را كه‏ ملت‏ به‏ عنوان‏ امانتي‏ مقدس‏ به‏ من‏ سپرده‏ است‏ همچون‏ اميني‏ پارسا و فداكار نگاهدار باشم‏ و آن‏ را به‏ منتخب‏ ملت‏ پس‏ از خود بسپارم‏.

7- مصوب 5 /4 /64.

8-  اصلاحيه قانون انتخابات رياست جمهوري در تاريخ 9 /8 /91 به تصويب رسيد .لازم به ذكر است اين مواد(33و35 پيش نويس) به دليل مخالف شوراي محترم نگهبان به مرحله تصويب نرسيد.
نسخه قابل چاپ
بازديدها
تعداد بازديد کنندگان سايت: 27714116 بازدید سایت در امروز: 2684
Copyright © 2010 Guardian Council - All rights reserved.